NL: Links, rechts of midden?

De Nederlandse kiezer heeft gekozen. De VVD van Mark Rutte is de grote winnaar. De rechtsliberale partij behaalt 41 zetels (tien meer dan in 2010). Voor de PvdA van Diederik Samsom werd het - weer - net niet. De socialisten stranden op 38 zetels, maar mogen toch erg blij zijn met het resultaat (negen zetels meer dan in 2010). Het christendemocratische CDA zakt van 21 naar 13 zetels.

Polarisatie en media

Na deze verkiezingen zal er nog veel gezegd en geschreven worden over de impact van de media en de peilingen op het resultaat. Die impact valt weliswaar moeilijk te meten, maar is er zonder enige twijfel wel geweest. De kiesstrijd werd verengd tot een persoonlijk duel tussen Mark Rutte en zijn grote uitdager Diederik Samsom. Dat leverde leuke debatjes op, maar zorgde ook voor een polarisatie die de andere partijen quasi buitenspel zette. De keuze tussen links of rechts werd een strategische keuze tussen Samsom en Rutte. Aan de linkerzijde werden GroenLinks en de SP daarvan de dupe, aan de rechterzijde deelde de PVV in de klappen. De ‘groenen’ incasseren een zware dreun en zakken van 10 naar 4 zetels. Emile Roemer die tot voor kort nog werd getipt als de grote winnaar en toekomstige premier, moest met lede ogen toezien hoe zijn kiezers op de valreep wegliepen naar de PvdA, waardoor zijn linksradicale SP blijft steken op 15 zetels.

Wilders

Ook Geert Wilders krijgt een flinke tik. De PVV zakt van 24 naar 15 zetels. Het is de eerste verkiezingsnederlaag voor de nog jonge partij. Het duel Rutte-Samsom speelde de PVV duidelijk parten. Daarnaast lijkt de partij ook een prijs te betalen voor het opblazen van het gedoogkabinet met VVD en CDA, voor enkele verbale uitschuivers en aanslepend intern gerommel.15 zetels is geen schitterend resultaat, maar wel beter dan de 13 zetels uit de eerste prognoses en beter dan zijn tegenstanders gehoopt hadden. Wilders zal zich moeten bezinnen over de koers, de strategie en het taalgebruik van de partij, maar de PVV is nog ver van uitgeteld. Als VVD en PvdA straks een kabinet vormen en mekaar voortdurend in de haren vliegen, kan Wilders opnieuw in de gunst van de kiezer komen en zich in geen tijd weer naar boven knokken.

Wat nu?

Nederland staat voor een erg moeilijke regeringsformatie. Links haalt onvoldoende stemmen om het alleen te klaren en bovendien is het initiatief aan de grootste partij, de VVD met Mark Rutte dus. Een middenkabinet - VVD, PvdA en CDA - is mogelijk, maar het verliezende CDA zal daar wellicht niet happig op zijn. De mathematisch meest voor de hand liggende combinatie is een kabinet van VVD, PvdA en het linksliberale D66. Maar Nederland heeft - net als België trouwens - niet zo’n goede herinneringen aan een Paars kabinet. VVD en PvdA lijken tot elkaar veroordeeld, maar de ideologische tegenstellingen tussen Rutte en Samsom blijven erg groot. In een kabinet met PvdA en D66 moet Rutte bovendien opboksen tegen een links overwicht. Dat is gesneden koek voor Wilders, maar geen aantrekkelijk vooruitzicht voor Rutte. Onze noorderburen gaan nog spannende tijden tegemoet.

• Trefwoorden:
  
  Geert Wilders, Nederland, verkiezingen, PvdA, PVV, VVD, Diederik Samsom, Mark Rutte