De inkomensgarantie voor ouderen is zo lek als een zeef
In de besparingsoefening van de regering-De Wever worden verschillende uitkeringsstelsels doorgelicht als mogelijke besparingsposten. Opvallend genoeg blijven zowel de leeflonen als de Inkomensgarantie voor Ouderen (IGO) grotendeels buiten schot. “Nochtans komt een aanzienlijk deel van deze uitkeringen terecht bij personen van niet-Belgische origine, en worden grote bedragen kwijtgescholden”, zegt Vlaams Belang-Kamerlid Ellen Samyn, die de cijfers opvroeg. Het Vlaams Belang pleit voor een grondige hervorming van de IGO, strengere controles op buitenlandse inkomsten en eigendommen, een einde aan automatische kwijtscheldingen en een kordate aanpak van misbruik en fraude.
Uit eerdere cijfers bleek reeds dat 44,6 procent van alle IGO-uitkeringen wordt uitbetaald aan personen van niet-Belgische origine. Bij de mannelijke ontvangers loopt dat aandeel zelfs op tot 55,2 procent. In januari 2025 waren er in totaal 119.651 personen die een IGO ontvingen.53.364 daarvan waren van buitenlandse origine. “Voor een uitkering waarvan de totale kost voor de belastingbetaler de voorbije jaren meer dan verdubbeld is, zijn dit ronduit onthutsende cijfers”, aldus Samyn.
Nieuwe cijfers werpen bijkomend licht op de samenstelling van de groep IGO-gerechtigden. Daarbij werd onderzocht hoeveel ontvangers een volledige IGO ontvangen en dus de facto geen wettelijk pensioen genieten, en hoeveel personen de IGO slechts als aanvulling op een beperkt pensioen krijgen. Bij vrouwen van Syrische origine ontvangt maar liefst 83 procent een volledige IGO-uitkering. Ook bij vrouwen afkomstig uit het voormalige Joegoslavië (35,4 procent), de voormalige Sovjetunie (35,3 procent), Marokko (30,4 procent) en Congo (28,4 procent) liggen die percentages bijzonder hoog. Bij de mannen zien we een gelijkaardig beeld. Van de Syrische mannen met een IGO ontvangt 65 procent een volledige uitkering. Daarna volgen mannen afkomstig uit het voormalige Joegoslavië (26,1 procent), de voormalige Sovjetunie (21,1 procent), Iran (18,5 procent) en Turkije (16,6 procent). In absolute cijfers vormen personen van Marokkaanse origine de grootste groep binnen het IGO-systeem. In januari 2025 ging 25,9 procent van alle IGO-uitkeringen binnen de groep die niet in België geboren is naar personen van Marokkaanse afkomst (in totaal dus 13.341 personen).
“Er worden aanzienlijke bedragen teruggevorderd, de effectieve terugbetalingen blijven bijzonder beperkt”, stelt Samyn, die ook de controlemechanismen en sancties bij misbruik onderzocht. Ontvangers kunnen een aanvraag tot kwijtschelding indienen bij de Raad voor Uitbetaling van de Voordelen. Die houdt rekening met onder meer het gezinsinkomen, de oorzaak van de schuld en de financiële impact. “En omdat IGO-gerechtigden per definitie tot de laagste inkomenscategorieën behoren, worden teruggevorderde bedragen in de praktijk vaak kwijtgescholden. Een systeem waar nu al ernstige vragen rijzen over fraudegevoeligheid, wordt nog problematischer wanneer onterecht ontvangen bedragen uiteindelijk niet moeten worden terugbetaald. Wie betrapt wordt, riskeert hoogstens een tijdelijke schorsing, terwijl de belastingbetaler opdraait voor de factuur.”
“Zonder effectieve controles, zonder afdwingbare sancties en met massale kwijtscheldingen blijft dit dweilen met de kraan open”
Het Vlaams Belang stelt bovendien al jaren vragen bij het middelenonderzoek dat voorafgaat aan de toekenning van een IGO. “Er is geen sluitende controle op buitenlandse inkomsten of buitenlands vastgoed. Iemand kan dus jarenlang vastgoed bezitten in het buitenland zonder dat dit wordt vastgesteld. Als zulke fraude uiteindelijk wordt ontdekt, volgen er terugvorderingen die vervolgens vaak opnieuw worden kwijtgescholden.”
Uit bijkomende cijfers blijkt dat er in 2025 in totaal 953 sanctiedossiers werden geopend na IGO-controles. Slechts 184 van die dossiers hadden betrekking op personen die in België geboren zijn. “Deze sancties werden opgelegd omdat betrokkenen niet aanwezig waren op hun officieel aangegeven adres en ook niet tijdig een bewijs van verblijf indienden na de controle”, merkt Samyn tot slot op. “Wanneer meer dan vier op de vijf sanctiedossiers betrekking hebben op personen die buiten België geboren zijn en die niet aanwezig blijken te zijn op hun Belgische adres, dan moeten we ernstige vragen stellen bij de werking van dit systeem. Zonder effectieve controles, zonder afdwingbare sancties en met massale kwijtscheldingen blijft dit dweilen met de kraan open. Uiteindelijk vloeien sociale middelen weg naar mensen die er mogelijk geen recht op hebben, terwijl onze eigen ouderen steeds meer moeten inleveren.”
