Douane vangt alsmaar minder cocaïne in zeehavens
Een Vlaamse krant pakte vorige week uit met een ‘recordvangst’ van 5.717 kilogram cocaïne in de haven van Antwerpen. Maar de hoerasfeer rond die vangst in de nacht van 23 op 24 december vorig jaar staat in schril contrast met het totaalbeeld dat blijkt uit de recente cijfers van drugsvangsten door de Douane. Deze werden door Kamerlid Ortwin Depoortere, voorzitter van de Commissie Binnenlandse Zaken, opgevraagd bij minister van Financiën Jan Jambon (N-VA): hieruit blijkt dat in Belgische zeehavens vandaag veel minder cocaïne onderschept wordt dan enkele jaren geleden. “Nochtans blijft het drugsgebruik en de drugsverkoop hoog. We mogen ons niet laten verblinden door eenmalige vangsten”, waarschuwt Depoortere. “De drugsmaffia stapt over op kleinere ladingen, nieuwe routes en andere smokkelmethodes maar België speelt daar niet op in”.
Het Europees Drugsrapport 2025 stelde nochtans expliciet dat de hoeveelheid cocaïne in Europa hoog blijft. De voorgaande jaren waren onverminderd recordvangstjaren in heel Europa. De cijfers van minister Jambon tonen evenwel dat in de Belgische zeehavens de onderschepte cocaïne van 65,6 ton in 2020 daalde naar 42,9 ton in 2024, een terugval van bijna 35 procent. Voor de eerste tien maanden van 2025 staat de teller intussen op 42 ton. “Zelfs als je dat cijfer extrapoleert naar een volledig jaar blijven we ver onder het niveau van 2020. Overigens is bij de Belgische luchthavens dezelfde ongelukkige tendens merkbaar, want ook daar wordt beduidend minder cocaïne in beslag genomen: in 2024 nog ruim 1 ton tegenover amper 263 kg tijdens de eerste 10 maanden van 2025”, illustreert Depoortere.
Het gemiddelde gewicht per vangst daalde van 580 kg in 2020 naar amper 341 kg in 2024. Depoortere: “De ladingen worden kleiner en de routes verschuiven, bijvoorbeeld via West-Afrika. Ook de methodes wijzigen, zoals ‘drop-offs’ op zee, smokkel onder de waterlijn of in verborgen compartimenten van vaartuigen. De minister erkent alleszins dat smokkelaars uitwijken en hun methodes aanpassen. Maar onze veiligheidsdiensten lopen achter de feiten aan omdat de bestaande controlemechanismen onvoldoende zijn afgestemd op deze versnippering en de nieuwe smokkelmethodes. Dan moet onze controle mee evolueren, anders loopt de overheid structureel achter de feiten aan.”
De controle in de havens blijkt alleszins ook onvoldoende meetbaar. “In Antwerpen bedraagt de trefkans voor een positieve drugsscan amper 0,135%, of ongeveer 1 op 741”, illustreert Depoortere. “Uit het ministeriële antwoord blijkt bovendien ook dat er niet eens gegevens zijn over het effectieve gebruik van die scanners. Als we niet weten of en wanneer die scanners worden ingezet, dan kan er onmogelijk worden gestuurd op resultaat”, aldus Depoortere.
“Als we niet weten of en wanneer die scanners worden ingezet, dan kan er onmogelijk worden gestuurd op resultaat”
Depoortere vervolgt: "Wie minder drugs vangt, mag niet doen alsof het probleem kleiner wordt. Als de Belgische cijfers zakken, is dat dus geen reden om te juichen maar net een alarmsignaal dat we grip verliezen. Ondanks het feit dat de drugsmaffia zich verder ontwikkelt, is er door opeenvolgende regeringen zowel bij politie als bij douane niet of nauwelijks geïnvesteerd in extra capaciteit. Ook de inzet van hondenbrigades blijft beperkt: bij havenacties gaat het al jaren om 6 hondengeleiders, en buiten de haven is die inzet gedaald van 9 naar 6. Zo kunnen geen significante vangsten gebeuren. Als die inzet wegzakt verlaag je de druk en de controle op een belangrijk smokkelkanaal.”
Depoortere pleit dan ook voor een forse capaciteitsverhoging bij zowel de Douane als de Federale Politie, en roept opnieuw op tot de oprichting van een Nationaal Drugsbestrijdingsagentschap. “We moeten van onze havens, luchthavens en andere logistieke knooppunten échte strategische veiligheidszones maken met ruimere bevoegdheden voor douane en politie. Er moeten meer mobiele scanners komen, meer hondenteams én meer nacht- en weekendploegen bestaande uit gemengde teams van douane en politie om de 24/7-economie van de drugsmaffia te counteren.”
