Gelekt regeringsdocument: Demir wil graduaat basisverpleegkunde naar hogescholen overhevelen
Een intern regeringsdocument onthult dat Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) de graduaatsopleiding basisverpleegkunde volledig wil inkantelen in de hogescholen. De operatie zou vanaf 2028 ingaan en heeft grote gevolgen voor zowel studenten als personeel: meer dan 1.300 personeelsleden kijken tegen een onzekere toekomst aan en de instroom in de opleiding dreigt terug te vallen. Dat is bijzonder zorgwekkend op een moment dat Vlaanderen met een groot tekort aan verplegend personeel kampt. Vlaams Parlementslid Immanuel De Reuse (Vlaams Belang) confronteerde Demir vandaag in het Vlaams Parlement met het gelekte document. “Net nu we elke verpleegkundige hard nodig hebben, dreigt de regering een opleiding minder toegankelijk te maken en de instroom verder onder druk te zetten”, zegt De Reuse. “De chaos waarmee deze opleiding sinds de inhoudelijke hervorming van 2023 wordt geconfronteerd, mag geen voorwendsel worden voor een nieuwe structuuringreep.”
Het interne document legt een concreet tijdpad op tafel: een voorontwerp van decreet zou al in het voorjaar van 2027 worden voorbereid, vanaf januari 2028 zou een benoemingsstop gelden in de betrokken secundaire scholen en op 1 september 2028 zou de opleiding effectief naar de hogescholen verhuizen. Demir reageerde gepikeerd op het uitlekken van het document, maar bevestigde dat de inkanteling voor haar een reële en wenselijke optie is. Daarbij verwijst ze naar kwaliteitsproblemen die de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) bij een aantal van de negentien instellingen heeft vastgesteld. Volgens De Reuse gaat die redenering echter voorbij aan de verantwoordelijkheid van de Vlaamse regering zelf. “De hervorming van HBO5 Verpleegkunde naar het graduaat basisverpleegkunde werd in 2023 van bovenaf doorgedrukt zonder uitgewerkt curriculum, zonder voldoende duidelijkheid over het beroepsprofiel en zonder degelijke voorbereiding van het werkveld”, stelt hij. “Wij hebben daar toen voor gewaarschuwd en die hervorming niet gesteund. Nu dreigt de regering haar zelf gecreëerde problemen te gebruiken als argument voor een tweede ingrijpende hervorming.”
“Volgens inschattingen uit het werkveld kan een inkanteling de instroom zelfs met minstens de helft doen dalen”
Ook de timing roept volgens De Reuse ernstige vragen op. Het beoordelingskader dat de Vlaamse regering zelf goedkeurde, voorziet vandaag nog niet in een ongunstig advies dat automatisch tot sluiting leidt. Instellingen met werkpunten doorlopen een remediëringstraject van de NVAO, terwijl de definitieve beoordeling pas in januari 2027 volgt en een beslissing uiterlijk in juni 2027 wordt verwacht. Toch wil de regering volgens het gelekte document de decreetvoorbereiding al voordien opstarten. “De regering trekt dus al conclusies vóór de definitieve kwaliteitsresultaten bekend zijn”, zegt De Reuse. “Dat doet vermoeden dat de kwaliteitsproblemen niet de echte aanleiding zijn voor de inkanteling, maar vooral als rechtvaardiging achteraf worden gebruikt.” Bovendien dreigt de overheveling de financiële en sociale toegankelijkheid van de opleiding zwaar aan te tasten. Vandaag is de opleiding kosteloos, terwijl studenten in het hoger onderwijs meer dan duizend euro inschrijvingsgeld per jaar betalen. “Net daarom werd deze opleiding in 2019 bewust buiten de inkanteling van de andere HBO5-opleidingen gehouden”, aldus De Reuse. “Ze bereikt zij-instromers, leerlingen uit het beroepsonderwijs en volwassenen die via deze opleiding een tweede kans grijpen. Volgens inschattingen uit het werkveld kan een inkanteling de instroom zelfs met minstens de helft doen dalen.”
Het Vlaams Belang verzet zich daarom tegen een overhaaste inkanteling en vraagt drie duidelijke garanties van Demir: de lopende NVAO-procedure moet volledig worden afgerond en gerespecteerd, instellingen die de kwaliteitstoets doorstaan mogen niet worden gestraft en de financiële toegankelijkheid voor sociaal kwetsbare studenten moet structureel behouden blijven. “Vlaanderen heeft vandaag al een grote nood aan goed opgeleid verplegend personeel”, besluit De Reuse. “Dan moet het beleid ervoor zorgen dat zoveel mogelijk mensen via een kwaliteitsvolle en laagdrempelige opleiding de weg naar de zorg vinden. Wie die toegang moeilijker maakt en de instroom doet dalen, vergroot het probleem in plaats van het op te lossen. Het alternatief kan niet zijn dat Vlaanderen vervolgens opnieuw honderden verpleegkundigen uit India, Mexico of andere verre landen moet aantrekken omdat we er zelf onvoldoende opleiden.”
