PISA 2025: dramatische resultaten in BSO zijn gevolg van decennialange verwaarlozing door het beleid
Uit de recente PISA 2025-resultaten blijkt dat 75 procent van de leerlingen in het BSO het basisniveau voor wiskunde en lezen niet haalt. Deze resultaten komen volgens Vlaams Parlementslid Jan Laeremans niet uit de lucht vallen. “Wie leerlingen jarenlang laat doorstromen zonder dat ze de noodzakelijke basiskennis beheersen, en tegelijk een heterogene B-stroom opzadelt met steeds meer uiteenlopende noden, moet niet verbaasd zijn. Het Vlaamse beleid heeft het technisch en beroepsonderwijs decennialang stiefmoederlijk behandeld. Het wordt tijd om de structurele problemen bij de wortel aan te pakken.”
Uit de PISA 2025-resultaten, gepubliceerd deze week, blijkt dat maar liefst 75 procent van de leerlingen uit het beroepsonderwijs het basisniveau voor wiskunde en lezen niet haalt. In Vlaanderen volgen bijna 80.000 leerlingen een richting met arbeidsmarktfinaliteit, het vroegere beroepsonderwijs. Het gaat dus allerminst om een probleem aan de rand van ons onderwijs. “Steeds meer leerkrachten stellen dat er in Vlaanderen een systeem is opgezet waarbij je in het beroepsonderwijs niet meer hoeft te slagen. En desondanks verbaast men er zich dan over dat er niets geleerd wordt”, stelt Laeremans.
“Het probleem is dat het systeem gebaseerd is op leeftijd, zonder rekening te houden met de feitelijke kennis en capaciteiten van het kind. Zo mag wie 15 jaar is, door naar het derde jaar, ook zonder de eerste graad te hebben gehaald. Jaarlijks stromen zo duizenden jongeren door naar een volgend jaar, zonder enige inspannings- of resultaatsverbintenis”, zet Laeremans uiteen. “Niet verwonderlijk dat jongeren dan geen moeite willen doen en/of niet meer te motiveren zijn want ze krijgen hun toelating als het ware gratis bij de doos cornflakes”.
“Jongeren krijgen hun toelating als het ware gratis bij de doos cornflakes”
De leeftijdsovergang is volgens Laeremans slechts één symptoom van een dieper structureel probleem: “De B-stroom van de eerste graad is vandaag een verzamelbak van leerlingen met fundamenteel verschillende noden en achtergronden. Er zitten leerlingen die op twaalf jaar bewust kiezen voor een vaktechnische opleiding en meteen met de handen aan de slag willen. Er zijn ook leerlingen die met leerachterstanden vanuit het lager onderwijs instromen. En uiteraard zijn er heel wat anderstalige leerlingen die misschien cognitief goed functioneren maar puur door die ernstige taalachterstand naar de B-stroom werden georiënteerd. Hierdoor krijg je een hoog aantal leerlingen met hoge zorgbehoeften die eigenlijk in het buitengewoon onderwijs beter thuishoren, maar daar door capaciteitstekorten niet terechtkunnen. Hierdoor moeten leerkrachten in hun lessen noodgedwongen hyperdifferentiëren, waarbij voor elke leerling een ander didactisch plan wordt uitgedokterd. Dat is uiteraard onhoudbaar. Dergelijke profielen allemaal samen in dezelfde klas stoppen met dezelfde leerdoelen, dat is niet werkbaar. Meer zelfs: het is een systeemfout”.
Het Vlaams Belang wil dat het huidige leeftijdssysteem wordt afgeschaft en dat de B-stroom wordt opgedeeld in een P-stroom en een R-stroom. Een P-stroom als echte praktijkstroom voor leerlingen die bewust kiezen voor een vaktechnische opleiding en een R-stroom als een remediëringsstroom met voldoende begeleiding om leerlingen met leerachterstanden voor te bereiden op de A- of de P-stroom. Nieuwkomers die het Nederlands onvoldoende beheersen, mogen pas doorstromen naa het regulier onderwijs als hun taalkennis beter op punt staat. Dat alles onder leiding van een structureel adviesorgaan. “We hebben nood aan een beleid dat het vaktechnisch onderwijs herwaardeert door de eigenheid en eigenwaarde van die praktijkrichtingen opnieuw in ere te herstellen. Enkel zo wordt ons vaktechnisch onderwijs in TSO en BSO weer een product én motor van kunde en innovatie”, besluit Laeremans.
