Beperkte verstrenging leefloon is stap vooruit, maar achterpoortjes blijven open
Vanaf 1 maart worden de regels voor de berekening van het leefloon verstrengd. OCMW’s moeten voortaan ook rekening houden met de bestaansmiddelen van onderhoudsplichtigen die onder hetzelfde dak wonen, zoals grootouders, kleinkinderen of schoonfamilie. Daarnaast wordt de cumulatie van het Groeipakket met het leefloon aangepakt, nadat het Vlaams Belang daar vorig jaar al een voorstel over indiende in het Vlaams Parlement. Kamerlid Ellen Samyn spreekt van een eerste stap, maar waarschuwt dat het systeem nog steeds te veel ruimte laat voor misbruik.
“Wij kaarten deze wantoestanden al jaren aan”, zegt Samyn. “Het Vlaams Belang heeft herhaaldelijk gewezen op creatieve gezinsconstructies waarbij families gezamenlijke maandinkomsten van 6.000, 7.000 of zelfs 8.000 euro combineren met een leefloon. Dat is niet uit te leggen aan maatschappelijk werkers die misschien 2.400 euro per maand verdienen, noch aan het gemiddelde Vlaamse gezin dat nauwelijks aan zo’n inkomen raakt.” Door nu ook de inkomsten van onderhoudsplichtigen verplicht mee te tellen, erkent de minister volgens haar dat de bestaande regeling te soepel was.
“Wie hier pas aankomt, kan niet onmiddellijk aanspraak maken op een systeem dat door generaties Vlamingen is opgebouwd”
De hervorming heeft volgens Samyn wel degelijk een impact, maar te weinig. “In een voorbeeldgezin daalde het leefloon van 6.700 euro per maand naar 4.668 euro per maand. Dat is een correctie. Maar zelfs dat bedrag ligt nog hoger dan wat veel Vlaamse tweeverdieners maandelijks overhouden na hard werken en onder een zware belastingdruk. Dat krijg je niet uitgelegd aan de werkende Vlaming.” Bovendien laat het koninklijk besluit OCMW’s toe om om ‘billijkheidsredenen’ alsnog af te wijken van de strengere berekening. “Wie de auditrapporten en eerdere schandalen in bepaalde OCMW’s kent, weet dat controle niet overal even streng gebeurt. Als men uitzonderingen toelaat zonder uniforme en afdwingbare criteria, zet men de deur opnieuw open voor misbruik.”
Voor het Vlaams Belang moet het leefloon een tijdelijk vangnet zijn voor wie écht niet in zijn eigen levensonderhoud kan voorzien. Vandaag is een aanzienlijk deel langdurig afhankelijk van steun en vloeit slechts 14 procent van de leeflonen naar Vlamingen. “Dat toont aan dat ons sociaal systeem disproportioneel wordt aangesproken door personen van buitenlandse herkomst. Wie hier pas aankomt, kan niet onmiddellijk aanspraak maken op een systeem dat door generaties Vlamingen is opgebouwd. Wij pleiten ervoor de toegang tot onze sociale zekerheid te beperken tot wie hier minstens acht jaar legaal verblijft, drie jaar gewerkt en bijgedragen heeft en de Nederlandse taal beheerst”, besluit Samyn. “Deze verstrenging is een voorzichtige stap. Zolang achterpoortjes blijven bestaan en de controle niet wordt geharmoniseerd, blijft het risico op misbruik groot. Onze sociale zekerheid moet in de eerste plaats onze eigen mensen beschermen.”
