Eén op drie gecontroleerde werklozen fraudeert
Uit cijfers die minister van Werk David Clarinval (MR) meegaf in de Kamercommissie Sociale Zaken blijkt dat sociale fraude bij de werkloosheidsuitkering een hardnekkig en structureel probleem blijft. In 2024 voerde de RVA meer dan 80.000 controles uit, waarbij in maar liefst 36 procent van de gevallen een inbreuk werd vastgesteld. “Eén op drie gecontroleerden fraudeert dus”, merkt Vlaams Belang-Kamerlid Kurt Moons op. “Hallucinante cijfers die het vertrouwen in ons sociaal systeem ernstig ondermijnen.”
De context waarin deze cijfers zich situeren, maakt het probleem des te schrijnender. Vandaag zitten ongeveer 300.000 mensen op een werkloosheidsuitkering, goed voor een jaarlijkse kost van maar liefst 4,3 miljard euro. Daarbovenop kost tijdelijke werkloosheid de belastingbetaler nog eens zo’n 600 miljoen euro per jaar. “Dat zijn gigantische bedragen”, stelt Moons. “Als dan blijkt dat een derde van de gecontroleerde dossiers onregelmatigheden vertoont, dan is het duidelijk dat dit systeem structureel faalt.”
Volgens de minister beschikt de RVA over een robuust controlesysteem, met zowel interne diensten als terreincontroles. Toch tonen de cijfers aan dat fraude diep ingebakken zit in het systeem. De meest voorkomende inbreuken hebben betrekking op domiciliefraude, zwartwerk en misbruik van tijdelijke werkloosheid. “Wie tegelijkertijd een uitkering opstrijkt en in het zwart werkt, steelt rechtstreeks van de werkende burger”, aldus Moons. “Dit is geen marginaal fenomeen, maar een structureel probleem dat al jaren wordt gedoogd.”
Opvallend is dat de RVA nu ook inzet op datakruisingen om misbruik van tijdelijke werkloosheid wegens slecht weer aan te pakken. Via het project ‘Thunderstorm’ worden aanvragen voor tijdelijke werkloosheid omwille van weersomstandigheden gekruist met objectieve gegevens van een weerstation. “Blijkbaar werd er tijdelijke werkloosheid aangevraagd omwille van slecht weer op dagen waarop er simpelweg géén slecht weer was”, aldus nog Moons. “Dat men dit nu pas systematisch begint te controleren, zegt veel over hoe laks het beleid jarenlang is geweest.”
“Sociale bescherming veronderstelt verantwoordelijkheid, geen straffeloosheid”
Voor het Vlaams Belang bewijzen deze cijfers dat louter controleren niet volstaat. “Controles zijn noodzakelijk, maar zonder snelle en voelbare sancties blijft het dweilen met de kraan open”, benadrukt Moons. “Sociale zekerheid is geen vrijblijvend systeem. Wie misbruik maakt, moet dat ook effectief voelen.” De partij pleit daarom voor strengere sancties, een verregaande automatisering van zowel de aanvraag-, verwerkings- als controleprocessen, en een fundamentele vereenvoudiging van het uitkeringssysteem, dat vandaag versnipperd is over meerdere instanties (RVA, VDAB, vakbonden…), wat leidt tot inefficiëntie, hoge administratieve kosten en verhoogde fraudegevoeligheid.
Volgens het Vlaams Belang staat er meer op het spel dan alleen budgettaire schade. “We hebben het over miljarden euro’s per jaar. Elke euro die naar fraude gaat, is een euro die niet kan worden ingezet voor mensen die écht in nood zijn”, besluit Moons. “Als deze regering ernstig is over sociale rechtvaardigheid, dan moet ze stoppen met wegkijken en eindelijk kiezen voor een beleid dat werk beloont en fraude genadeloos aanpakt.”
