Lerarentekort daalt, maar blijft probleem voor onderwijskwaliteit
Het lerarentekort lijkt na enkele moeilijke jaren voorzichtig te milderen, maar van een structurele oplossing is nog lang geen sprake. Bovendien is de recente daling volgens Vlaams Parlementslid Jan Laeremans (Vlaams Belang) niet zomaar toe te schrijven aan het beleid van de Vlaamse regering. “We zien een kentering, maar één zwaluw maakt nog geen lente. Tegelijk kampen we met een kwalitatief tekort: te veel mensen staan voor de klas zonder de juiste expertise. Het lerarentekort blijft een van de grootste bedreigingen voor onze onderwijskwaliteit. De regering moet nu eindelijk landen met een coherent lerarenloopbaanpact.”
Een dikke week voor de start van het schooljaar zochten de Vlaamse scholen nog zo’n 2.000 leraren. Ook vandaag staan er nog ongeveer 1.925 vacatures voor leraren open bij de VDAB. Die aantallen liggen lager dan de voorbije twee schooljaren. In het schooljaar 2025-2026 waren er 8.292 vacatures voor leraren in het basisonderwijs en 12.391 in het secundair onderwijs, tegenover een piek van ongeveer 8.800 vacatures in het basisonderwijs en 16.000 in het secundair onderwijs twee jaar eerder. Voor het eerst sinds lang steeg vorig schooljaar bovendien opnieuw het aantal aangemelde werkzoekende leraren. “Maar als we iets verder terugkijken, zien we dat het aantal vacatures in het basisonderwijs nog altijd dubbel zo hoog ligt als tien jaar geleden en in het secundair onderwijs 50 procent hoger. Er is dus een kentering, maar het tekort is absoluut nog niet opgelost”, aldus Laeremens.
Laeremans betwijfelt bovendien sterk of die mildering het gevolg is van de maatregelen van de Vlaamse regering. “In het basisonderwijs is de daling vooral te verklaren door de demografische evolutie: in het kleuteronderwijs en de eerste twee leerjaren zijn er vandaag gewoon minder kinderen dan enkele jaren geleden. In het secundair onderwijs spelen dan weer de besparingen en hervormingen mee. De rationalisatie van het studieaanbod zorgt bijvoorbeeld voor grotere klassen, terwijl het aantal leraren in de zevende jaren sterk terugloopt. Ook de besparingen in het volwassenenonderwijs spelen een rol, omdat lesgevers met een onzekere toekomst daar naar het secundair onderwijs verschuiven. Dat zijn allemaal contextuele factoren, maar geen gevolg van maatregelen die het lerarenberoep structureel aantrekkelijker hebben gemaakt.”
“Wie het lerarentekort structureel wil aanpakken, moet het beroep opnieuw aantrekkelijk, werkbaar en professioneel maken”
Tegelijk blijft de uitstroom uit het beroep bijzonder hoog. Nog altijd verlaat ongeveer één op de drie startende leraren binnen de vijf jaar het onderwijs. Ook bij zij-instromers blijft de uitval aanzienlijk. Daarnaast kampt Vlaanderen met een kwalitatief lerarentekort: ongeveer drie op de tien leraren beschikken niet over het juiste diploma voor het vak of onderwijsniveau waarin ze lesgeven. 23 procent volgde wel een lerarenopleiding, maar is niet gespecialiseerd in het vak dat hij of zij geeft, terwijl nog eens 7 procent helemaal geen lerarenopleiding heeft gevolgd. “Het volstaat niet dat er iemand voor de klas staat. We hebben nood aan leraren die hun vak beheersen, weten hoe ze dat vak moeten onderwijzen en zich gedurende hun hele loopbaan blijven professionaliseren.” Volgens Laeremans moet minister Demir daarom dringend landen met het overleg over het lerarenloopbaanpact. “Ik verwacht dat de minister de komende maanden met een concrete compromistekst komt, zodat de noodzakelijke hervormingen nog tijdig en degelijk kunnen worden uitgewerkt. Het veld kan daar niet nog eens een jaartje op wachten.”
Het Vlaams Belang wil daarbij de fundamenten van het lerarenberoep grondig herbekijken. “We moeten evolueren van een pure lesopdracht naar een schoolopdracht binnen een 38-urenweek, waarin ook voorbereiding, overleg en professionalisering een duidelijke plaats krijgen. Tegelijk moeten we het benoemingsstelsel hervormen, zodat jonge leraren meer doorgroeikansen krijgen en scholen meer bewegingsruimte hebben in hun personeelsbeleid. En we moeten leraren opnieuw zoveel mogelijk laten focussen op hun kerntaak: lesgeven, lessen voorbereiden en leerlingen evalueren. Dat betekent ook komaf maken met onnodige administratieve planlast en leraren beter ondersteunen en ontlasten bij gedragsproblemen op school”, concludeert Laeremans. “Wie het lerarentekort structureel wil aanpakken, moet het beroep opnieuw aantrekkelijk, werkbaar en professioneel maken.”
