Vlaamse overheid legt lat hoger, maar kan niet controleren of scholen die halen
In twee op de drie scholen die vorig schooljaar werden doorgelicht, was het al minstens tien jaar geleden dat de onderwijsinspectie nog langskwam. Vlaams Parlementslid Roosmarijn Beckers (Vlaams Belang) noemt dit bijzonder zorgwekkend: “In 2023 bleek ook al dat honderden scholen jarenlang geen inspecteur hadden gezien. Vandaag stellen we vast dat die achterstand nog altijd niet weggewerkt is. Als we de onderwijskwaliteit ernstig nemen, volstaat het niet om met nieuwe minimumdoelen aan te scherpen wat leerlingen kennen en kunnen, maar moeten we ook voldoende capaciteit hebben om na te gaan hoe scholen die kwaliteit realiseren.”
Van de 477 scholen die in 2024-2025 werden doorgelicht, hadden er 316 al tien jaar of langer geen volledige doorlichting meer gekregen. In het basisonderwijs gaat het zelfs om 274 van de 363 doorgelichte scholen. “De inspecteurs zijn de ogen en oren van het beleid in het veld”, aldus Beckers. “In tien jaar kan er in een school bijzonder veel veranderen: leerlingenpopulaties, directies, lerarenteams, pedagogische aanpak,... Dan volstaat het niet om achteraf vast te stellen dat de kwaliteit onder druk staat.”
Beckers wijst erop dat de Vlaamse overheid nochtans al jaren de ambitie heeft om iedere school minstens eenmaal om de zes jaar door te lichten. “In 2023, toen bekend werd dat bijna 500 scholen al tien jaar geen inspectie hadden, kregen we te horen dat de inspectie een inhaalbeweging zou maken. Tegelijk werd in 2018 ook Inspectie 2.0 ingevoerd, met net de ambitie om frequenter aanwezig te zijn, scholen meer op maat door te lichten en ook tussentijdse bezoeken te organiseren. Dan moet je vandaag toch de vraag durven stellen of de capaciteit van de onderwijsinspectie wel in verhouding staat tot die ambities.” Ter vergelijking: Nederland beschikt relatief gezien over een veel groter inspectiekorps en hanteert bovendien een kortere controlecyclus. Ruwweg bekeken heeft de inspectie in Vlaanderen 1 medewerker per 24 scholen, Nederland daarentegen heeft 1 medewerker per 13,5 scholen.
Maar volgens Beckers heeft het probleem nog een ander aspect. “Meer inspecties op zich zijn geen wondermiddel. Uit de eerste evaluatie van Inspectie 2.0 bleek eerder al dat 65 procent van de bevraagde scholen niet vond dat een doorlichting aanleiding gaf tot een stijging van de onderwijskwaliteit. Dat is bijzonder problematisch. Een inspectie moet meer zijn dan een concluderend gesprek en een verslag dat ergens in een lade verdwijnt. Ze moet met hun bevindingen scholen een spiegel voorhouden, waarmee ze daadwerkelijk aan de slag kunnen om hun werking te verbeteren.”
“Goed onderwijs is niet alleen enkel kwaliteit meten, maar ook scholen handvaten bieden om die effectief te verbeteren”
Ook de recente Onderwijsspiegel toont volgens Beckers dat daar nog werk aan de winkel is. “Jaar na jaar zien we scholen die tekortschieten in het daadwerkelijk realiseren van kwaliteitsvol onderwijs op de klasvloer, maar ook in hun eigen onderwijskundig beleid en kwaliteitszorg. De Vlaamse regering wil terecht dat ons onderwijs ambitieuzer wordt. Langs de inputzijde stelt ze scherpere en meer gedetailleerde Vlaamse minimumdoelen op richting de scholen, maar ze wil ook steeds meer zicht krijgen op de output van scholen, bv. via de Vlaamse toetsen. Maar dan heeft ze vervolgens onvoldoende capaciteit om het proces te onderzoeken.”
Langs de andere kant moeten scholen over de nodige expertise beschikken om met die informatie ook effectief hun onderwijsbeleid bij te sturen. “We hebben dus evenzeer nood aan schoolteams die de conclusies van die externe kwaliteitscontrole daadwerkelijk kunnen vertalen naar hun interne kwaliteitszorg. Het lerarentekort en de enorme hoeveelheid hervormingen maken dat vandaag moeilijker, maar ook binnen de scholen zelf moet de expertise versterkt worden. Anders blijven we metingen en inspectieverslagen produceren zonder dat ze voldoende leiden tot betere lessen en betere leerresultaten. Dat kunnen we ons, gezien de dramatische evolutie van de onderwijskwaliteit, niet langer veroorloven.”
