16% van de vijfjarigen scoort ondermaats op KOALA-taalscreening
1 op 6 vijfjarige kleuters spreekt te weinig Nederlands om te kunnen functioneren in het eerste leerjaar. Dat blijkt uit de steekproef van de vijfde afname van de KOALA-taalscreening. “Dat aandeel blijft al vijf jaar grotendeels gelijk. Dit toont dat nog altijd te veel ouders met een andere thuistaal nalaten om hun kinderen op te voeden in het Nederlands en dat eerdere maatregelen van de Vlaamse regering weinig zoden aan de dijk brengen”, reageert Vlaams Parlementslid Roosmarijn Beckers (Vlaams Belang). “We moeten de KOALA-screening uitbreiden met een opvolgtest en voorkomen dat kinderen zonder voldoende kennis van het Nederlands alsnog doorstromen naar het eerste leerjaar.”
In de herfst van 2025 werd voor de vijfde keer de KOALA-taalscreening afgenomen bij vijfjarige kleuters. Uit de jaarlijkse steekproef van de resultaten blijkt dat dit schooljaar, van de 18.340 kleuters waarover gerapporteerd werd, 15.426 (84,1 procent) een groene score haalden en dus voldoende taalvaardig zijn in het Nederlands. 2.109 (11,5 procent) haalden een oranje score, wat betekent dat ze matige taalachterstanden hebben en extra taalremediëring behoeven. 805 (4,4 procent) hadden een rode score en hebben dus ernstige taalachterstanden, waarvoor intensieve taalbegeleiding vereist is.
“Samengeteld haalt dus 15,9 procent geen groene score. Deze kinderen kennen onvoldoende Nederlands om op een kwaliteitsvolle manier naar het lager te kunnen stromen en moeten doorheen de derde kleuterklas op een half jaar bijgespijkerd worden in een taalremediëringstraject”, legt Beckers uit. “Indien we de steekproefafname extrapoleren naar de ganse populatie van onze ca. 69.000 vijfjarige kleuters, dan gaat het over 7.900 leerlingen voor wie dit schooljaar beperkte extra taalremediëring moet voorzien worden en een dikke 3.000 bij wie de grote taalachterstand moet worden weggewerkt in een intensief traject.”
“Taalverwerving stopt niet aan de schoolpoort”
“Dat getal van ca. 15 procent kleuters zonder groene score is al vijf edities hetzelfde. Op vijf jaar tijd hebben we amper vorderingen gemaakt”, aldus Beckers, die wijst op het cruciale belang van ouderlijke verantwoordelijkheid en ouderbetrokkenheid. “Taalverwerving stopt niet aan de schoolpoort. Ouders dragen een essentiële verantwoordelijkheid om hun kinderen voldoende oefenkansen Nederlands te geven, zeker bij kleuters. Het toont vooral dat eerdere maatregelen en investeringen van de Vlaamse regering zowel op Onderwijs als Inburgering weinig zoden aan de dijk brengen.”
In het actieplan ‘Ieder kind taalheld’ wil onderwijsminister Zuhal Demir (N-VA) daar echter wel inzetten, o.a. door ook instapklasjes te organiseren voor ouders. “Probleem is dat dit alweer gaat om een vrijblijvend initiatief waarbij de kans klein dat de ouders voor wie zoiets echt nuttig is, daar effectief aan zullen deelnemen”, gaat Beckers verder. Daarnaast wilde de regering ook ouders die pertinent weigeren om zich in te zetten om Nederlands te leren, responsabiliseren door hen de schoolbonus af te nemen. “Maar als gevolg van de besparingen dit jaar heeft de regering die schoolbonus quasi afgeschaft. Demir zei wel dat ze een alternatieve manier zou zoeken om deze ouders financieel te responsabiliseren, maar bij elke vraag die ik daarover al stelde, bleef een duidelijk antwoord uit. Dat voornemen is dus een lege doos geworden.”
Beckers haalt ook tekortkomingen in de screeningssystematiek aan: “KOALA is slechts een startpunt, de kleuterleiders gaan met de leerlingen met tekorten aan de slag in een passend taalremediërend traject. ” Probleem is dat er op Vlaams niveau geen opvolgtest is om de evolutie van die leerlingen te onderzoeken. De klassenraad beslist of een kind met tekorten mag doorstromen naar het eerste leerjaar, maar het beleid vaart gewoon verder blind bij de vraag of die kinderen dan wel effectief voldoende Nederlands kennen. We weten bovendien weinig over de kwaliteit van de taalremediëring.” Ze hekelt dat de minister enkel het screeningsinstrument wil verfijnen zonder de systematiek aan te passen.
Het Vlaams Belang wil de huidige KOALA-screening dan ook omvormen tot een echt taaltestsysteem met een resultaatsverbintenis dat de garantie biedt dat kleuters het Nederlands voldoende beheersen voor ze in het lager onderwijs kunnen instromen. “Zonder een echte taaltest met resultaatsverbintenis blijft KOALA een maat voor niks. De taalscreening van de herfst moet dus opgevolgd worden door een opvolgtest in de maand mei”, besluit Beckers. “Op die manier kunnen we schoolteams met die resultaten ook meer duidelijkheid bieden over de kwaliteit van hun taalremediëring.”
